باب اوّل : ادراك محسوسات اساس ادراكها هستند از آن روى كه ادراك - به شرحى كه خواهد آمد - از هر چيز آشكارتر و ظاهرتر است و همه چيز بدان شناخته مىگردد ( و نيز ) به سبب سخنان شگفت انگيزى كه در تبيين آن گفته شده ، ضرورى است كه بحث را از اين مطلب آغاز كنيم . نفس انسانى در ابتداى خلقت ، تهى از همه دانشها و با قوه پذيرش آنها آفريده شده ؛ هر دو مطلب بديهى است و اين امر را در كودكان مشاهده مىكنيم . خداوند براى نفس آدمى ابزارهايى قرار داده كه به آنها شناخت حاصل كند و آن ابزارها ، نيروهاى حسى هستند . كودك در آغاز ولادت با حس لامسه ، چيزهايى را كه براى او قابل لمس هستند درك مىكند و اندك اندك به يارى حس بينايى ميان پدر و مادر و ديگران تفاوت مىنهد . اين روند تدريجى در مزه‌ها و محسوسات ديگر نيز ادامه مىيابد . سپس هوشيارى او فزون مىگردد و به سبب ادراك حسى به امور جزئى ، كلياتى چون مشاركت و مبانيت را درك مىكند و بر امور كلى ضرورى ، بواسطه ادراك محسوسات جزئى ، آگاهى مىيابد . سپس استدلالهاى خود را استوارى بيشترى مىبخشد و با كاربست آنها آشناتر مىشود و علوم كسبى و آموختنى را به معونت علوم ضرورى و بديهيات درك مىكند . بر اين اساس ، علوم كسبى ، فرع علوم ضرورى كلى هستند و علوم ضرورى كلى فرع